Wyobraź sobie sytuację, w której inwestujesz w wysokiej jakości materiał do wymarzonego projektu meblarskiego lub szalunku, a po kilku tygodniach w warsztacie okazuje się, że płyty są wygięte, a ich krawędzie napuchnięte. To scenariusz, który niestety zdarza się częściej, niż mogłoby się wydawać, i zazwyczaj wynika z niewłaściwego magazynowania. Drewno i materiały drewnopochodne są „żywe” – reagują na otoczenie nawet po procesie prasowania i obróbki. Zrozumienie fizyki tego surowca to klucz do uniknięcia strat finansowych i nerwów podczas montażu. Wystarczy przestrzegać kilku fundamentalnych zasad, aby materiał zachował swoje parametry techniczne i estetyczne przez długi czas.
Dlaczego sklejka zmienia swoje wymiary i kształt?
Wielu stolarzy i budowlańców, zwłaszcza na początku swojej drogi, zadaje sobie pytanie, dlaczego tak stabilny materiał, jak sklejka, potrafi ulec odkształceniu. Odpowiedź tkwi w budowie tego kompozytu oraz jego higroskopijności. Choć krzyżowy układ fornirów niweluje naturalne naprężenia drewna, to nie eliminuje ich całkowicie. Płyta dąży do równowagi wilgotnościowej z otoczeniem. Jeśli jedna strona arkusza jest wystawiona na suche powietrze, a druga leży na wilgotnej posadzce, następuje nierównomierne schnięcie lub chłonięcie wilgoci. To bezpośrednia przyczyna tak zwanego „łódkowania” lub wichrowania płyt.
Zjawisko to jest odwracalne tylko do pewnego stopnia. Długotrwałe przetrzymywanie materiału w stanie naprężenia może doprowadzić do trwałej deformacji włókien. Dlatego tak istotne jest zapewnienie warunków, w których cała powierzchnia arkusza ma identyczny dostęp do powietrza lub jest jednakowo odizolowana. Kluczowym czynnikiem jest tutaj czas – im dłużej materiał leży w niesprzyjających warunkach, tym trudniej będzie go później „wyprostować” podczas obróbki czy montażu.
Czy sklejka może być składowana w pozycji pionowej?
To jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki przez osoby dysponujące małą przestrzenią magazynową. Intuicja podpowiada, że ustawienie płyt pod ścianą oszczędza miejsce. Niestety, dla materiałów wielkoformatowych jest to rozwiązanie ryzykowne, zwłaszcza przy cieńszych arkuszach. Długa płyta oparta o ścianę pod kątem zaczyna się wyginać pod własnym ciężarem. Grawitacja działa tu na naszą niekorzyść, powodując trwałe odkształcenia w postaci „brzucha”, co w przyszłości utrudni cięcie na formatyzerce czy frezowanie CNC.
Zdecydowanie najlepszą metodą jest składowanie poziome (horyzontalne). Płyty powinny leżeć płasko na wyrównanym podłożu. Jeśli nie dysponujemy idealnie równą posadzką, należy zastosować system przekładek lub legarów. Co ważne, legary te muszą być:
- Ułożone równolegle – zachowanie równych odstępów zapobiega falowaniu materiału między punktami podparcia.
- Wypoziomowane – nawet niewielka różnica poziomów może przenieść się na kształt całego stosu płyt.
- Suche i czyste – aby nie przenosić wilgoci ani zabrudzeń na dolną warstwę materiału.
- Dostosowane do grubości płyty – cieńsze materiały wymagają gęstszego rozstawienia podpór, aby nie zapadały się pod własnym ciężarem.
Jak wilgotność i temperatura wpływają na materiały ze sklejki?
Warunki atmosferyczne panujące w magazynie mają decydujący wpływ na kondycję surowca. Drewno inżynieryjne najlepiej czuje się w warunkach zbliżonych do tych, w jakich będzie docelowo użytkowane – to tak zwana aklimatyzacja. Optymalna wilgotność powietrza dla przechowywania większości płyt drewnopochodnych oscyluje w granicach 40-60%. Zbyt suche powietrze (np. w ogrzewanym zimą warsztacie bez nawilżania) może powodować kurczenie się i pękanie forniru, natomiast nadmiar wilgoci sprzyja pęcznieniu krawędzi i rozwojowi pleśni.
Temperatura również odgrywa rolę, choć jest mniej krytyczna niż wilgotność, o ile nie występują jej gwałtowne wahania. Największym wrogiem jest szok termiczny połączony z kondensacją pary wodnej. Wniesienie zimnej płyty z transportu do ciepłego pomieszczenia powoduje skraplanie się wody na jej powierzchni. W takiej sytuacji należy bezwzględnie odczekać z obróbką, aż materiał osiągnie temperaturę otoczenia, a wilgoć odparuje. Ignorowanie tego etapu to prosty przepis na problemy z klejeniem, lakierowaniem czy wymiarowaniem elementów.
W jaki sposób zabezpieczyć arkusze sklejki na placu budowy?
Magazynowanie w kontrolowanych warunkach warsztatowych to jedno, ale plac budowy rządzi się swoimi prawami. Często materiał musi czekać na montaż pod przysłowiową chmurką. W takim przypadku, nawet jeśli dysponujemy materiałem o podwyższonej odporności na wilgoć, nie należy traktować go jako niezniszczalnego. Płyty szalunkowe czy konstrukcyjne zawsze powinny być odizolowane od gruntu – paleta lub belki dystansowe to absolutne minimum, aby zapobiec podciąganiu wody z ziemi.
Wierzch stosu należy przykryć plandeką, jednak nie może ona szczelnie opinać materiału. Konieczne jest zapewnienie cyrkulacji powietrza, aby pod przykryciem nie wytworzył się efekt szklarni, który błyskawicznie doprowadzi do zaparzenia drewna i rozwoju grzybów. Warto również zabezpieczyć boki stosu, ale pozostawić dół przewiewny. Jeśli prace się przedłużają, a warunki pogodowe są trudne, dobrym nawykiem jest okresowa kontrola stanu płyt pod przykryciem, aby w porę zareagować na ewentualne zawilgocenia.
Jak długo sklejka może być przechowywana bez utraty właściwości?
Przy zachowaniu odpowiednich reżimów magazynowych, płyty sklejkowe mogą być przechowywane przez bardzo długi czas bez zauważalnego spadku jakości. Kluczem jest stabilność warunków. Materiał, który leży płasko, w suchym i przewiewnym miejscu, z dala od bezpośredniego działania promieni słonecznych (które mogą powodować odbarwienia, zwłaszcza w przypadku jasnych gatunków liściastych), zachowa swoje parametry techniczne przez lata. Należy jednak pamiętać o rotacji zapasów – zasada „pierwsze weszło, pierwsze wyszło” pozwala uniknąć sytuacji, w której płyty na dnie stosu leżą latami, będąc narażone na największy nacisk statyczny.
Warto również zwrócić uwagę na specyficzne rodzaje wykończenia. Płyty z filmem fenolowym lub melaminowym są bardziej odporne na czynniki zewnętrzne, ale ich powierzchnia może ulec zarysowaniu przy nieostrożnym zdejmowaniu arkuszy jeden z drugiego. Kurz i drobiny piasku, które dostaną się między płyty, działają jak papier ścierny. Dlatego w przypadku materiałów dekoracyjnych lub szalunkowych wysokiej klasy, zaleca się stosowanie przekładek ochronnych lub zachowanie szczególnej ostrożności przy manipulacji towarem.
Podsumowując, dbałość o materiał zaczyna się na długo przed pierwszym cięciem piłą. Prawidłowe składowanie to inwestycja w jakość finalnego produktu i oszczędność czasu, który musielibyśmy poświęcić na naprawianie błędów. Jeśli szukasz sprawdzonych materiałów drewnopochodnych oraz fachowej wiedzy na temat ich doboru do konkretnych realizacji, warto zajrzeć do źródeł eksperckich. Szeroką ofertę oraz wsparcie merytoryczne zapewnia Sklejka Trade, gdzie jakość surowca idzie w parze z profesjonalnym doradztwem technicznym.
Przeczytaj także: Sklejki okleinowane – jak wybrać najlepsze do swojego projektu?